Izrael zatwierdził konstrukcję ponad 1000 nowych budynków mieszkalnych w administrowanym przez niego Zachodnim Brzegu Jordanu – podaje organizacja pozarządowa Peace Now.

Palestyński Minister Spraw Zagranicznych Riyad Maliki wyraził ogromne niezadowolenie co do planu Izraelskich władz, obarczając winę za to Stany Zjednoczone poprzez „danie zielonego światła” Izraelowi, aby ten „mógł robić cokolwiek zechce z Palestyńską ziemią”. Podczas jednego z wywiadów udzielonego Voice of Palestine Radio, Maliki powiedział, że nowe osiedla były „jednym z wielu skutków uznania Jerozolimy stolicą Izraela przez Prezydenta USA Donalda Trumpa”.

„Ministerstwo  w środę zaprezentuje nowe plany Wysokiej Komisji Planowania, mające na celu niezwłoczną konstrukcję 1,285 budynków mieszkalnych w rejonach Judei i Samarii”, stwierdziło w oświadczeniu Izraelskie ministerstwo obrony w zeszłym tygodniu. Dodatkowo Avigdor Lieberman pełniący funkcje Ministra Obrony, osobiście stwierdził, że postara się o zatwierdzenie kolejnych 2,500 domów w 20 innych lokacjach.

Z punktu widzenia prawa międzynarodowego wszystkie żydowskie osiedla budowane na okupowanych terenach palestyńskich są nielegalne, bez względu na ich status w prawie izraelskim. Dodatkowo odbywają się także często wbrew prawu własności i jako takie są potępiane przez zdecydowaną większość członków ONZ. Przez wielu badaczy jak i opinię publiczną uważane są za jedną z kluczowych kwestii blokujących wznowienie negocjacji Palestyńczyków z Izraelczykami, które od 2014 roku pozostają w stanie stagnacji. Budowanie co raz to więcej osiedli, niesie ze sobą wiele zagrożeń nie tylko w relacjach pomiędzy Palestyną a Izraelem, ale również szansy na długotrwały pokój w regionie.

B.N oraz N.O

A.W.

Stan faktyczny:

•   Na podstawie paktu LN Palestyna stała się terytorium mandatowym Wielkiej Brytanii.
•   W 1947 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję, która zalecała stworzenie tzw. Planu Podziału na dwa państwa: arabskie i żydowskie oraz objęciu Jerozolimy specjalnym reżimem międzynarodowym.
•  Państwa odrzuciły Plan i w rezultacie doszło do interwencji zbrojnej Egiptu, Iraku, Syrii i Transjordanii.
•  Podpisane porozumienie między Izraelem a Transjordanią ustanowiło wstępną linię demarkacyjną (zwaną zieloną).
•   W 1967 doszło do kolejnego konfliktu, Izrael rozpoczął okupację tych terenów, które nie należały do niego, wg Podziału.
•   Rada Bezpieczeństwa ONZ wskazała na niedopuszczalność nabycia terytorium w wyniku działań wojennych oraz wezwała Izrael do wycofania wojsk.
•   W 2002 roku rząd izraelski podjął decyzję o wzniesieniu zapory wzdłuż linii zielonej ochrony przed ludnością Zachodniego brzegu Jordanii.
•  Pytania ONZ do MTS: jakie są skutki prawne budowy muru na podstawie konwencji genewskiej z 1949?
•   MTS rozważał: status prawny, którego dotyczyło terytorium, jakie normy i zasady prawa międzynarodowego mają zastosowanie w tej sprawie, czy doszło do naruszenia norm, jakie, w przypadku naruszenia norm mogą być skutki prawne.

Rozważania prawne

Wg załącznika do IV Konwencji haskiej, ‘terytorium uważane jest za okupowane, jeżeli faktycznie znajduje się pod władzą armii nieprzyjacielskiej, a okupacja rozciąga się jedynie na te terytoria, gdzie ta władza jest ustanowiona i gdzie może być wykonana’. Wg MTS, terytoria określone w pytaniu ONZ znajdowały się pod okupacją izraelską.

W kwestii norm MTS szczególnie skupił się na 2óch zagadnieniach. Izrael podnosił, że w sytuacji konfliktu na Zachodnim Brzegu Jordanu zastosowanie mogą mieć normy międzyn. prawa humanitarnego, a nie traktaty, których przedmiotem jest ochrona praw człowieka, bo one są instrumentem ochrony jednostek przed działaniami rządów jedynie w czasach pokoju. MTS twierdził jednak inaczej.

W odpowiedzi na pytanie dotyczące Muru poza granicami Izraela , MTS zauważył, że jurysdykcja ma charakter terytorialny i może być niekiedy wykonywana poza jego granicami oraz zauważa , iż Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych znajduje rozwiązanie do aktów dokonywanych przez państwo w wykonaniu jurysdykcji poza terenem. Obowiązki Izraela do terenu wynikają też z Konwencji Praw Człowieka i PPGSiK. Według Izraela zapora(mur) jest tymczasowym środkiem zapobiegania atakom terrorystycznymi. Stanowisku Izraela przeciwstawiono dwie okoliczności:

• Międzynarodowe Prawo zwyczajowe, które zakazuje zyskania terytorium w czasie działań wojennych;
• między zieloną milą a murem znalazłyby się osiedla zamieszkane przez większość osadników Izraelskich na okupowanym terenie Palestyny co było według MTS naruszeniem art. 49 Konwencji Genewskiej. MTS wskazał, że mur już powstał i niezależnie od formy charakterystyki Izraela oznaczałby aneksję. Uznał też, że ryzykowana jest zmiana stanów demograficznych terenu okupowanego.
  W konsekwencji stwierdził, że mur i budowa osiedli Izraelskich zakłóca wykonanie przez naród palestyński prawa do samostanowienia oraz naruszenie tego prawa przez Izrael.

MTS analizując tę sprawę w kontekście międzynarodowego prawa humanitarnego oraz instrumentów międzynarodowej ochrony praw człowieka stwierdził, że wzniesienie muru i wprowadzenie szczególnego reżimu administracyjnego poskutkowało:

• zniszczeniem majątku;
• ograniczeniem praw mieszkańców tych terytoriów m.in. prawa do pracy, ochrony zdrowia, nauki, odpowiedniego poziomu życia;
• utrwaleniem zmian demograficznych na okupowanym terytorium z naruszeniem m.in. art. 49§6 IV Konwencji genewskiej;

MTS stwierdził, że naruszenia nie były usprawiedliwione ani względami bezpieczeństwa ani koniecznością wojskową. Izba odwołała się także do argumentacji, zgodnie z którą wzniesie bariery było realizacją prawa do samoobrony zagwarantowanego w art. 51 Karty NZ.

Art. 51 wspomina o prawie do samoobrony, które jest niezbywalne w razie napaści przez inne państwo. Trybunał zauważył, że Izrael sprawuje kontrolę nad spornym i okupowanym obszarem palestyńskim. Stwierdzono też, że mur powstaje na terytorium palestyńskim. Sytuacja ta jest sprzeczna z rezolucją Rady Bezpieczeństwa o numerach 1368 i 1373 (obie z 2001 roku). Dlatego Izrael nie może powoływać się na nie mówiąc o samoobronie.

MTS wskazał rozważenie tej sprawy na nowo i w odniesieniu do Izraela i państw NZ. Następnie stwierdził, że naruszając samostanowienie Palestyny i prawa humanitarnego, Izrael naruszył zasadę erga omnes (prawo rzeczowe).

Zobowiązano wszystkie państwa do nieuznania wybudowania muru, a także do udziału w jego budowie. Muszą one także zapobiegać łamaniu prawa samostanowienia palestyńskiego. Państwa Narodów Zjednoczonych są zobowiązane do zabezpieczenia przestrzegania przez Izrael prawa humanitarnego.

K.P. & A.S. & A.Z. & K.F. & M.Z.